Erfenisplanning is iets waar veel mensen lang mee wachten, terwijl het juist slim is om er vroeg mee te beginnen. Wie gaat er straks met jouw bezittingen aan de haal? En betalen je nabestaanden meer belasting dan nodig is? Met een goede voorbereiding geef je antwoord op dit soort vragen. Je voorkomt onduidelijkheid en geeft je dierbaren een houvast op een moeilijk moment.
Wat er gebeurt als je niets regelt
Stel je voor dat iemand overlijdt zonder testament. Dan geldt het wettelijk erfrecht. Dat bepaalt wie de erfgenamen zijn, en in welke volgorde. De partner en kinderen komen als eerste in aanmerking. Zijn er geen kinderen, dan gaan ouders en broers of zussen voor. Dit klinkt overzichtelijk, maar in de praktijk leidt het regelmatig tot verrassingen. Een goede vriend, een nicht of een goed doel krijgt dan niets. Een ex-partner kan in bepaalde gevallen juist wel recht hebben op een deel. Bovendien kan er successierecht, ook wel erfbelasting genoemd, verschuldigd zijn over bedragen die boven de vrijstelling uitkomen. Voor kinderen geldt in 2025 een vrijstelling van ruim 23.000 euro. Een partner heeft recht op een hogere vrijstelling van meer dan 700.000 euro. Wie niets vastlegt, laat zijn nabestaanden achter met vragen en soms ook met een belastingrekening.
Een testament opstellen als basis
Het vastleggen van je laatste wil in een testament is een van de eerste stappen bij het regelen van je nalatenschap. Bij een notaris stel je vast wie wat krijgt. Je kunt ook een executeur aanwijzen, iemand die de afwikkeling van de erfenis in goede banen leidt. Dat scheelt je nabestaanden veel werk op een toch al zware tijd. In een testament kun je ook aangeven wat er met je digitale bezittingen gebeurt, denk aan je online bankrekening, je sociale media of je e-mailadres. Een testament is geen document voor rijke mensen, het is voor iedereen die iets wil doorgeven of juist wil voorkomen dat bepaalde mensen erven. Je kunt het document na het opstellen altijd laten aanpassen als je situatie verandert, bijvoorbeeld na een scheiding of de geboorte van een kind.
Belasting besparen via schenkingen bij leven
Veel mensen weten niet dat je al tijdens je leven een deel van je vermogen kunt doorgeven. Dat heet een schenking. Je kinderen mogen jaarlijks een belastingvrij bedrag van je ontvangen. In 2025 gaat het om een vrijstelling van ruim 6.600 euro per kind per jaar. Voor een eenmalige grote schenking voor de eigen woning of een studie gelden andere regels. Door gespreid te schenken, verklein je de uiteindelijke erfenis en betalen je kinderen later minder of zelfs geen erfbelasting. Dit is een aanpak die veel mensen gebruiken, maar pas nadat ze hun eigen financiële situatie goed hebben bekeken. Je wilt er natuurlijk zeker van zijn dat je zelf genoeg overhoudt voor jouw oude dag. Een financieel adviseur of notaris kan helpen om te bepalen hoeveel ruimte er is voor schenkingen.
Vermogen slim verdelen tussen meerdere erfgenamen
Als er meerdere erfgenamen zijn, is het verstandig om vooraf na te denken over hoe de verdeling eruit ziet. Denk aan een eigen woning, een bedrijf, spaargeld of beleggingen. Elk type bezit vraagt om een andere aanpak. Een huis kan niet zomaar worden gesplitst. Als twee kinderen samen eigenaar worden van een woning, moeten ze het eens zijn over verkoop of gebruik. Dat kan voor wrijving zorgen. Wie van tevoren nadenkt over dit soort situaties, kan de onderlinge verdeling duidelijker vastleggen. Ook het aanwijzen van een begunstigde bij een levensverzekering of pensioen is een onderdeel van goede nalatenschapsplanning. Die uitkering valt namelijk buiten de erfenis en gaat rechtstreeks naar de persoon die je hebt aangewezen. Dat maakt een verschil, zowel voor de snelheid van uitkering als voor de belasting.
Veelgestelde vragen
Moet ik een notaris inschakelen voor erfenisplanning?
Voor het opstellen van een testament ben je verplicht om naar een notaris te gaan. Alleen een notarieel testament is rechtsgeldig in Nederland. Voor schenkingen is een notaris niet altijd nodig, maar bij grotere bedragen of schenkingen op papier is het wel aan te raden.
Kan ik een erfenis weigeren?
Ja, je kunt een erfenis weigeren. Dat heet het verwerpen van een erfenis. Dit doe je als de schulden van de overledene hoger zijn dan de bezittingen. Door te verwerpen ben je niet aansprakelijk voor die schulden. Je kunt ook kiezen voor beneficiaire aanvaarding, waarbij je de erfenis alleen accepteert als er geen schulden overblijven.
Wat is het verschil tussen een legaat en een erfenis?
Een erfenis houdt in dat iemand erfgenaam wordt en recht heeft op een deel van de nalatenschap als geheel, inclusief eventuele schulden. Een legaat is een specifiek cadeau uit de nalatenschap, zoals een sieraad of een geldbedrag. Een legataris wordt geen erfgenaam en is daardoor niet aansprakelijk voor schulden van de overledene.
Wat gebeurt er met mijn schulden na mijn overlijden?
Schulden die je achterlaat worden betaald uit de nalatenschap. Als de schulden hoger zijn dan de bezittingen, kunnen erfgenamen die de erfenis zuiver aanvaarden ook persoonlijk aansprakelijk worden. Om dat risico te vermijden, kiezen veel erfgenamen voor beneficiaire aanvaarding of verwerping.
Geef een reactie